„(…) MOŻEMY BYĆ SKUTECZNI W NASZEJ INTERWENCJI”

19 maja 2012 roku odbyła się VIII Ogólnopolska Konferencja Logopedyczna Śląskiego Oddziału Towarzystwa Logopedycznego dotycząca Wieloaspektowego charakteru oddziaływań logopedycznych w zaburzeniach mowy.

Zebranych gości, wśród których znaleźli się przedstawiciele Komitetu Naukowego reprezentowani przez prof. zw. dra hab. Aleksandra Wilkonia i dr hab. Iwonę Loewe, a także logopedzi oraz specjaliści, przywitała dr Iwona Michalak-Widera. Przewodnicząca ŚO PTL wręczyła nagrodę Logopedia Silesiaca za rok 2012 dr Katarzynie Węsierskiej za wieloletnią, wybitną działalność na rzecz środowiska logopedycznego na Śląsku. Następnie liderzy Zespołów Doskonalenia Logopedów otrzymali z rąk dr Michalak-Widery dyplomy będące podziękowaniem za współpracę.

Jako pierwsza „duchową ucztę” rozpoczęła dr n. med. Beata Kazek, która omówiła maski somatyczne występujące w autyzmie. Referat był próbą uświadomienia odbiorcom, że autyzm nie ma podłoża genetycznego, że jest raczej pewną predyspozycją, skłonnością, którą dziecko otrzymuje od rodziców. Ponadto wystąpienie dr Kazek miało na celu określić, jakie dolegliwości i zaburzenia współwystępują z ASD; wśród nich prelegentka wymieniła m.in. upośledzenie umysłowe, wielogłowie, padaczkę, zaburzenia sensoryczne i motoryczne, lęki, refluks żołądkowy. Co istotne w referacie określone zostały maski dyskomfortu somatycznego czyli nadpobudliwość, zaburzenia koncentracji uwagi, zaburzenia nastroju, zaburzenia snu, agresja. Referat zakończył się wskazaniami do prowadzenia terapii z dzieckiem autystycznym, w której niezbędne są działania psychoedukacyjne oraz współpraca specjalistów ze środowiskiem rodzinnym.

Prowadząca pierwszą część konferencji mgr Katarzyna Pietras podziękowała za wystąpienie dr Kazek i zaprosiła kolejnego gościa − dr n. hum. Halinę Pawłowską-Jaroń, która skupiła uwagę odbiorców tematem dotyczącym rozwoju mowy dziecka w świetle teratogennego wpływu alkoholu na rozwój pre- i postnatalny. Jak sam tytuł wskazuje wystąpienie dotyczyło zaburzeń poalkoholowych oraz trudności, jakie dziecko z FASD napotyka w swoim życiu. Dr Pawłowska-Jaroń w swoim referacie omówiła charakterystyczne cechy poalkoholowych zaburzeń neurorozwojowych oraz płodowego zespołu alkoholowego (FAS).

Nieco inną logopedyczną tematykę poruszyła mgr Joanna Jatkowska, dzięki której słuchacze dowiedzieli się, jaką rolę w pracy logopedycznej odgrywa B-learning. Prelegentka zreferowała projekt unijny, którego celem było wspomaganie terapii logopedycznej oraz stworzenie motywujących warunków do systematycznej pracy dziecka i rodzica. Wirtualny, terapeutyczny świat pacjent poznaje dzięki postaci Ustka i Ustusi, którzy urozmaicają logopedyczne zajęcia i sprawiają, że dziecko chętniej i częściej pracuje. E-świat, o którym opowiadała mgr Jatkowska jest dostosowany zarówno do dzieci czytających, jak i nieczytających. Badania przeprowadzone w Tczewie, gdzie w ramach projektu wdrażano e-logo-lekcje, wykazały, że terapia z taką formą pracy owocuje zwiększeniem frekwencji domowych ćwiczeń logopedycznych oraz wzmożoną aktywnością rodziców w procesie zajęć logopedycznych.

II część konferencji, którą prowadziła dr Katarzyna Węsierska, zainicjowało wystąpienie dr n. hum. Olgi Jauer-Niworowskiej. Referat dotyczył pacjenta z dyzartrią w pracy logopedycznej, a dokładniej zasad i technik usprawniania motorycznego poszczególnych podsystemów aparatu mowy przy różnych typach dyzartrii. Prelegentka szczególną uwagę poświęciła metodom terapeutycznym wykorzystywanym w pracy z osobą dyzartryczną oraz konkretnym ćwiczeniom oddechowym, fonacyjnym, artykulacyjnym. Krótka charakterystyka każdego z nich podkreśliła istotę stosowania takich ćwiczeń w terapii.

Kolejne wystąpienie przygotowała dr n. med. Joanna Kwasiborska, która omówiła model wczesnej interwencji u dzieci z grupy ryzyka zaburzeń ze spectrum autyzmu i podkreśliła istotę prawidłowo prowadzonej terapii. Prelegentka na podstawie własnych doświadczeń opisała modele wywiadów, które umożliwiają wczesne rozpoznanie dzieci z podejrzeniami autyzmu. Wśród nich wymieniła m.in. ADI, ADOS, ESDM oraz SACS, które stosuje się za granicą, a które, jak zapowiadała prelegentka, niebawem będą dostępne w Polsce.

Referat dr n. hum. Bożeny Strachalskiej Zmienność w afazji okazał się niezwykle istotnym zagadnieniem. Prelegentka na podstawie przeprowadzonych badań określiła, że u wszystkich uczestniczących w badaniach osób dotkniętych afazją wystąpiły zmienności w zakresie czytania, powtarzania i aktualizacji. Zmienności te zależne są od typu afazji, od jej głębokości oraz od osoby uczestniczącej w badaniu, co dowodzi, że nie da się stworzyć listy zmienności wyrazów wspólnych dla wszystkich afatyków.

Poetycką przerwą w wystąpieniach specjalistów okazał kolejny punkt programu − wywiad z gościem specjalnym Małgorzatą Strzałkowską, która jest autorką wierszy trudnych pod względem artykulacyjnym. Poetka była zaskoczona faktem, że jej twórczość cieszy się tak wielką popularnością wśród logopedów. Wywiad z autorką przeprowadziła dr n. hum. Iwona Gralewicz-Wolny, której udało się uzyskać m.in. odpowiedź na pytanie, skąd biorą się pomysły na Wierszyki łamiące języki oraz, jakie plany na przyszłość ma autorka. Rozmowa gościa i publiczności zakończyła się wierszem dedykowanym logopedom oraz rozdaniem autografów i dedykacji.

Po kolejnej przerwie głos zabrała mgr Maria Górecka-Lasota, której referat dotyczył rehabilitacji głosu i mowy z wykorzystaniem protezy głosowej. Autorka wystąpienia wymieniła i opisała trzy techniki rehabilitacji głosu osób po laryngektomii: naukę głosu przełykowego, od której to metody się odstępuje, naukę posługiwania się zewnętrznymi źródłami generującymi dźwięk (laryngofonami czyli tzw. sztuczną krtanią) oraz chirurgiczne wytwarzanie przetok głosowych tchawiczno-przełykowych z zastosowaniem protezy głosowej. Prelegentka opisała także kolejność postępowania terapeutycznego prowadzonego z osobą laryngektomowaną. Podkreśliła, że sukces terapii zależy od wielu czynników, spośród których najważniejszymi są aspekt psychiczny pacjenta i akceptacja otoczenia.

Mgr Czesława Pacześniowska prowadząca trzecią część konferencji zaprosiła kolejnego specjalistę, którego wystąpienie dotyczyło organicznej niepłynności mówienia. Dr n. hum. Jolanta Góral-Półrola skupiła się zaburzeniach płynności mówienia u osób z chorobami ośrodkowego układu nerwowego. Badania autorki referatu wykazały, że zależnie od choroby, z którą pacjenci się zmagają, niepłynność mówienia nasila się lub zmniejsza. Największa niepłynność dostrzegalna była u pacjentów ze stwardnieniem zanikowym bocznym (przeciąganie, bloki) oraz u osób po udarze mózgu (pauzy, embolofazje). Znaczne natężenie niepłynności mówienia występuje również u osób z chorobą Parkinsona (powtarzanie), ze stwardnieniem rozsianym (powtarzanie głosek, przeciąganie) i po urazach czaszkowo-mózgowych (pauzy, powtarzanie). Dr Jolanta Góral-Półrola zwróciła także uwagę na zależność występującą między szybkością mówienia, a natężeniem niepłynności.

Kolejny referat dotyczący niepłynności mówienia zaprezentowała dr Katarzyna Węsierska, która przedstawiła metody terapii jąkania wczesnodziecięcego na przykładzie Palin PCI i Lidcombe Program. Prelegentka szczegółowo omówiła dwie znane na świecie metody terapii jąkania, które opierają się na interakcyjnym podejściu rodzic-dziecko. Oba programy, choć ukierunkowane na terapię jąkania u dzieci różnią się od siebie celem, który wyznaczają. Palin PCI ma za zadanie poprawić płynność mowy dziecka i wzmocnić rodziców w radzeniu sobie z jąkaniem się ich pociechy. Z kolei w metodzie Lidcombe Program celem jest uzyskanie 100% płynności wypowiedzi małego pacjenta. Dr Węsierska ukazując rolę rodzica w obu podejściach metodach, podkreśliła, że logopeda jest specjalistą w zakresie jąkania, ale to rodzic jest ekspertem w dziedzinie swojego dziecka.

Ostatnie wystąpienie dotyczyło nowych dróg w logopedii; referat mgr Zofii Domaradzkiej-Grochowalskiej ukazywał rolę narzędzi multimedialnych w pracy logopedy. Prelegentka opowiedziała o portalu eduSensus.pl, jako o platformie będącej mostem między rodzicem a logopedą, platformie, która wspiera domową terapię.

Zakończeniem VIII Ogólnopolskiej Konferencji była filmowa relacja z uroczystości odsłonięcia tablicy pamiątkowej poświęconej ks. dr. Stanisławowi Wilczewskiemu. Film przygotowały mgr Barbara Rawecka oraz mgr Łucja Skrzypiec, które chcąc „ocalić od zapomnienia” osobę i działalność pioniera polskiej logopedii, przedstawiły wypowiedzi i wspomnienia ks. Władysława Basisty, wieloletniego współpracownika ks. dr. Wilczewskiego i jego spadkobiercy.

Dr Iwona Michalak-Widera, podsumowując konferencję podziękowała uczestnikom za obecność, wytrwałość i aktywność. Wyraziła również nadzieję na szybkie i równie ciekawe spotkanie.

Monika Sobańska,
Logopeda w Szkole Podstawowej nr 43 w Zabrzu
Logopeda w Miejskim Przedszkolu nr 57 w Katowicach
Filolog polski w ZSO nr w Świętochłowicach